मानसिक आरोग्याची आव्हाने तुमच्या मधुमेह निगा योजनेचे पालन करण्यात अडथळे निर्माण करू शकतात. विचार, भावना, विश्वास आणि वृत्ती शरीराच्या प्रणालींच्या योग्य कार्यावर प्रभाव टाकू शकतात. उपचार न केल्यास, मानसिक आरोग्याच्या समस्या मधुमेह वाढवू शकतात आणि त्याउलट, मधुमेहाशी संबंधित समस्या मानसिक आरोग्याची चिंता वाढवू शकतात.

नैराश्य ही एक वैद्यकीय स्थिती असते ज्यामध्ये सतत दुःखाची भावना वाटते आणि अनेकदा आनंददायक गतिविधींमधील रस कमी होतो. हे तुमच्या मधुमेहाच्या व्यवस्थापनासह तुमच्या व्यावसायिक आणि वैयक्तिक जीवनात प्रभावीपणे कार्य करण्याच्या तुमच्या क्षमतेला बाधा आणू शकते. जेव्हा मधुमेह नीट नियंत्रित केला जात नाही, तेव्हा हृदयविकार आणि मज्जातंतूंचे नुकसान यांसारख्या गुंतागुंत होण्याचा धोका वाढतो. मधुमेह नसलेल्या व्यक्तींपेक्षा मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना नैराश्य येण्याची शक्यता 2 ते 3 पट जास्त असते. उपचार पर्याय, थेरपी, औषधोपचार किंवा दोन्हीच्या संयोजनासह, विशेषत: अत्यंत प्रभावी असतात. उपचाराशिवाय, नैराश्य हे सामान्यत: सुधारण्याऐवजी बिघडते.

नैराश्याची लक्षणे तीव्रतेत भिन्न असू शकतात आणि त्यात समाविष्ट असू शकतात:

• दुःखाची किंवा शून्यतेची भावना अनुभवणे
• पूर्वीच्या आवडीच्या गतिविधींमध्ये स्वारस्य गमावणे
• एकतर जास्त खाणे किंवा भूक न लागणे
• निद्रानाश किंवा जास्त झोप यांसह झोपेचे नमुने विस्कळीत होणे
• लक्ष केंद्रित करण्यात किंवा निर्णय घेण्यात अडचण
• थकवा
• निराशा, चिडचिड, चिंता किंवा अपराधीपणाची भावना
• शारीरिक लक्षणे जसे की वेदना, पीडा, डोकेदुखी, पेटके किंवा पचन समस्या
• स्वत:ला हानी करून घेणे किंवा मृत्यूचे विचार

तणाव आणि चिंता या मानसिक आरोग्याच्या अतिरिक्त बाबी विचारात घ्याव्यात. तणाव हा जीवनाचा एक अंगभूत भाग असतो, जो वाहतूकीची कोंडी, कौटुंबिक मागण्या किंवा मधुमेह व्यवस्थापनाची दैनंदिन दिनचर्या यासारख्या विविध स्रोतांमुळे उद्भवतो. तणाव संप्रेरकांमुळे रक्तातील साखरेच्या पातळीत अप्रत्याशित चढ-उतार होऊ शकतात आणि दीर्घकाळापर्यंत ताण, विशेषत: आजारपणामुळे किंवा दुखापतीमुळे, रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते आणि इतर आरोग्यविषयक गुंतागुंत होऊ शकते.

अस्वस्थतेमध्ये चिंता, भीती किंवा सतत टोकावर असण्याच्या भावनांचा समावेश असतो, बहुतेकदा मधुमेहासारख्या दीर्घकालीन स्थितीचे व्यवस्थापन करण्याच्या मागणीमुळे होते. मधुमेह असलेल्या लोकांना मधुमेह पीडा नावाची स्थिती येऊ शकते, जी तणाव, नैराश्य आणि चिंता यांच्याशी काही साम्य दर्शवते. नैराश्याच्या विपरीत, मधुमेहाचा त्रास हा मधुमेहाशी संबंधित कारणाशी संबंधित असू शकतो, जसे की अल्पशर्करारक्ततेची भीती किंवा रक्तातील साखरेची पातळी कमी होणे. कौटुंबिक आणि सामाजिक समर्थन आणि आरोग्य सेवा यासारख्या बाह्य घटकांचा देखील मधुमेहाच्या पीडेवर परिणाम होऊ शकतो. मधुमेहाच्या पीडेवर उपचार करण्यासाठी औषधे सामान्यत: वापरली जात नसली तरी, तणाव कमी करण्यासाठी मधुमेह व्यवस्थापन सुधारणे, चर्चा उपचार आणि समर्थन गट उपयुक्त ठरू शकतात असे तज्ञांनी सुचवले आहे.

तुम्ही नैराश्य, तणाव किंवा चिंता अनुभवत असल्याची तुम्हाला शंका असल्यास, आवश्यक उपचार सुरू करण्यासाठी तुमच्या आरोग्य सेवा प्रदात्याचा त्वरित सल्ला घेणे महत्त्वाचे असते. नैराश्याच्या बाबतीत लवकरात लवकर हस्तक्षेप करणे विशेषतः तुमच्या आरोग्यासाठी, जीवनाची गुणवत्ता आणि प्रभावी मधुमेह व्यवस्थापनासाठी फायदेशीर असते.^31,32